Ka mānawa a Te Papa i a Matariki me te Hokotahi o Taikura Kapa Haka
Ko ‘Matariki herenga waka’ te kaupapa ki Te Papa i tēnei tau, he tohu anō i te Tautoru Nui o Matariki. He pūrangiahotanga ki ngā mātauranga i kawea mai e ngā waka i honoa ai te pito ki tai ki te pito ki uta.
Kāti e rārangi mai ana ko Mānawatia a Matariki, ko ngā hohenga whānau, me Matariki i te pō.
Kei waenga pū i te hōtaka o Matariki ko Taikura Kapa Haka, te taiopenga ā-tau e tere pīpī whakao ai ngā kaumātua o te motu ki te opeope i te kapa haka, i te waiata me te poi. Koia tēnei he whakamānawa i tēnei tau hokotahi.
Ki tā Turongo Paki, heamana o He Kura Te Tangata Trust, “I tōna rua tekau tau atu i te whānautanga o te kaupapa i te whakakitenga a tōku kuia, arā, te Kuini Māori Te Arikinui Te Atairangikaahu, tau iho rā ki āna apataki nā rātou hoki i turuki te kaupapa ki te waiata, ki te kōrero, me ngā tikanga pū a ngā tūpuna.”
“Ko te huhua atu o ngā waiata e rangona ana ki Taikura, neke atu i te tahi rautau te tawhito atu i te whānautanga o tēnei taiopenga. Ināianei, i runga hoki i ngā whakakitenga a rātou mā, e waiata tonutia ana aua waiata i tēnei kotahi rau rua tekau tau, i ngā kaumātua ki ā rātou mokopuna, ki tēnei kaupapa hirahira.”
“I a tatou e whakanui nei i tēnei ekenga, ka anamata te titiro ki ngā whakaute i tēnā reo, i tēnā hikoi, ā, i ngā takoha mai ki te oranga tonutanga o Taikura. Otirā ko ō tatou kaumātua e whakamahara mai nei, ko tēnei mea te ahurea, kāre e taka noa mai; engari he taonga ka ora mā roto i te mahi tahi.”
“He koronga nōku kia rangona tonutia ēnei waiata, kia whakakōrero tonutia, ki te opeope anō i ēnei tikanga ki te rua tekau tau e ara mai nei, ki tua hoki.”
He rētō tā Te Papa ū ki a Matariki, ehara hoki i te harore rangitahi – kua roa tonu te whare taonga e mānawa nei i te Mātahi o te Tau, waihoki ko te rewanga tērā o te rangi motuhake i te tau 2022, i manaakitia ki konei.
E ai ki te Kaihautū o Te Papa, a Tākuta Arapata Hakiwai, “Kei te poho kererū a Te Papa te noho hei kāinga mō te kaupapa o Matariki i ēnei tau, ka mutu ko Taikura Kapa Haka kei tōna iho.”
“Tēnei mātou te whakamānawa ki te mana o ō tatou taikura me te maurea whiritoi e opeope nei i te kaupapa o Matariki hei rangi motuhake.”
He kura ora ō tātou kaumātua, otirā ko tā rātou tū tērā te whakamahara i a tātou, ko te māramatanga o Matariki anō tērā e tīaho ana i ngā reo rōreka, i ngā kori huatau, me ō tātou kaumātua.”
He kōrero anō: tepapa.nz/Matariki2026
Ngā tatauranga
I te wā o Matariki, i muia a Te Papa e tōna 14,000 manuhiri, i ngā tau 2022-2026:
Ko te rewanga tērā o te rangi motuhake o Matariki i tū ki Te Papa i te tau 2022.
Ko te ako ki te ahurea o Aotearoa me te ao Māori tētahi āhuatanga e tōtō nei i te manuhiri ki Te Papa i te wā o Matariki, tae rawa ki ngā manuhiri o tāwāhi.
I te rima tau kua taha atu, kua whakakitea te hōtaka Matariki o Te Papa ki tōna 10,000 tāngata.
Neke atu i te 190,000 kua pā mai ki te pūtahi o Mānawatia a Matariki atu i tōna puaretanga i te tau 2022.
E ai ki te 40 ōrau o ngā urunga tatauranga, ko te pūtahi tonu te pūtake i haere mai rātou ki Te Papa.
He huranga ahurea, he mānawatanga hapori te pūtahi e toroa nei e ngā manuhiri tāwāhi, hiahia mai ki te ao Māori, me ngā tāngata tonu o Aotearoa e whai ana ki te whakanui i a Matariki.
I te tau 2005, i raro anō i te awe toihau o Tama Huata, kua mate nei, ka riakina a Taikura ki Te Matatini:
Ko te tuatahi o ngā Taikura Kapa Haka ki Te Papa i tūria i te tau 2008.
Neke atu i te 100,000 ngā tāngata nō ngā tōpito o te ao ka hono mai ki te paho matawā o Taikura Kapa Haka, nō reira he taukaea ēnei ki te ao Māori mā te minenga huri noa i te ao.
I oroko tīmata rā tētahi rōpū Taikura Kapa Haka i ngā tau 1960 rā anō.
Ko te pakeke o ngā kaihaka ka ahu atu i te 50 tau ki tua atu i te 90 tau.
Ia tau, neke atu i te 600 te mahi a te kaumātua ka eke ki runga i te papatūwaewae.
KUA MUTU
Kaimahi pāpāho
Heather Byrne | 029 601 0120 | heather.byrne@tepapa.govt.nz