Free museum entry for New Zealanders and people living in New Zealand

Ētahi atu waka hourua o AotearoaOther waka hourua of Aotearoa

Nō te tāraitanga a Hekenukumai Busby i a Te Aurere ka tūoratia mai te mātauranga waka hourua. Nō konei ka paraia te huarahi ki te tārai waka hourua ki Aotearoa nei. 

***

When Hekenukumai Busby built Te Aurere, he revived the mātauranga of waka hourua in Aotearoa. This paved the way for the building of other Aotearoa waka hourua.

Aotearoa One – Te wānanga tauhōkai

Atu i te tau 2003 ki te tau 2013, he wānanga te waka hourua nei o Aotearoa One mō ngā akomanga a Te Wānanga o Aotearoa. Nō konā ka huia mai ngā kaiwhakatere o te ao hou, ā, ka paraia e tēnei o ngā wānanga te huarahi mā ngā kaiwhakatere. 

I te tau 2015, ka noho tēnei waka hei wāhanga hirahira o ngā waka hourua e toru o Te Toki Voyaging Trust. Ko te waka o Aotearoa One tērā e kawe ana i te mana mātauranga tuku iho o Te Toki. Ko tōna ngako he tūhono i te iwi me te rangatahi ki te taha kikokiko me te taha wairua o ngā tikanga a ō rātou tūpuna.

Ko Aotearoa One, i Waitematā, 2019.
He mea tuku mai e Te Toki Voyaging Trust me Te Kawa Robb

  • E 22 mita te roa, e 7.2 mita te whānui 

  • I hangaia e Te Wānanga o Aotearoa i te tau 2003 

  • He mea hanga i te kauri me ngā rauemi o te taiao me te ao hou

  • Kaitiaki – atu i te tau 2015 ko Te Toki Voyaging Trust.

Ngahiraka-Mai-Tawhiti – He ingoa tau pūmau

I te tau 2008 ka tāraingia e Hekenukumai Busby a Ngahiraka-Mai-Tawhiti, te tuarua o ngā waka hourua nānā i tārai. He mea taunaha te waka ki te ingoa o tōna hoa rangatira o Ngahiraka (Hilda Busby) i mate i te tau 1996. 

He moemoeā nā rāua tahi ko Hekenukumai te whakaterenga ki Rapa Nui kia kapi katoa ai ngā haerenga atu i Aotearoa ki Hawaiʻi me Rapa Nui – ngā tuakoi o te tapatoru o Poronīhia. I te tau 2012, ka opeope a Ngahiraka-Mai-Tawhiti i a Te Aurere i te haerenga i karangatia ko Waka Tapu, he haerenga 10,000 maero te roa atu i Aotearoa ki Rapa Nui, ā, mokowhiti mai ki te wā kāinga.  

Kei Tauranga Moana a Ngahiraka-Mai-Tawhiti i ēnei rā, he wānanga tātai arorangi ia mā Te Kura Waka Voyaging Society i raro anō i ngā manaakitanga a Jack Thatcher me ana kauhoe.   

Ko Ngahiraka-Mai-Tawhiti, e tere mai ana ki roto o Te Whanganui-a-Tara, 2022.
He mea tuku mai e Te Kura Waka Voyaging Society

  • E 17.3 mita te roa, e 4.8 mita te whānui 

  • He mea tārai e Hekenukumai Ngāiwi Busby i waenganui i ngā tau o 2006-08 

  • He mea hanga i te kauri me ngā rauemi o te taiao, o te ao hou hoki

  • Kaitiaki – atu i te tau 2011 ko Te Kura Waka Voyaging Trust.

Haunui – Ahu mai i Hāmoa ki Aotearoa

I hua mai a Haunui i Amerika Hāmoa, ka mutu ko tōna ingoa ake ko Va‘atele. E whakaatu ana ngā kōwhaiwhai o ngā rā ki tōna ahurea ake. 

I te Mahuru 2009, nā te kaipuke i kawe a Va‘atele ki Amerika Hāmoa. Ko te mea whakarapa kē, i te taenga atu o te waka ka tukia e te tai āniwhaniwha ka pakaru. I tōna hokinga pēnei mai ka noho ko Te Toki Voyaging Trust hei kaitiaki mō te waka. 

I tārai houngia a Va‘atele te tau 2009, ka huaina kētia ko Haunui, he mea tapa ki te kaumātua o Tainui a Hone Haunui, i mate i te tau 2010. Ko Aotearoa te whenua houkura o Haunui i ēnei rā – kāti e tāpapa ana i waho atu i te tupuna whare o Hone Haunui ki Kāwhia, o Auaukiterangi.

Ko Haunui, i Waitematā, 2019.
Nā Te Toki Voyaging Trust

  • E 22 mita te roa, e 6.5 mita te whānui 

  • I tārai houtia e Salthouse Boatbuilders i te tau 2009

  • He mea hanga i te kauri me ngā rauemi o te taiao, o te ao hou hoki

  • Kaitiaki – atu i te tau 2011 ko Te Kura Waka Voyaging Trust.

Te Matau a Māui – Ka hīa mai ngā motu

Te Matau a Māui tētahi o ngā waka hourua e whitu i tāraingia i te tau 2009 mō te haerenga taiao e kī ana ko Te Mana o te Moana.   

I tapaina te waka o Te Matau a Māui ki te rohe o Te Matau a Māui. E kī ana te kōrero koinei anō te takiwā i mau i a Māui tāna ika ki te kauae o tōna kuia, i puea ai te ikawhenua e takoto nei. Ka mutu, he kupu whakarite tonu te ‘hī ake i te ikawhenua’ mō te whakakite whenua mā ngā tikanga whakatere. He kupu whakarite anō te kauae o tōna kuia ki ngā mātauranga tuku iho a ngā tūpuna. 

Hei ngā wā kua tā te ihu o te waka, ko Ahuriri te tumu herenga o Te Matau a Māui Te Matau a Māui.

Ko Te Matau a Māui, haerenga o Te Mana o te Moana, 2011.
He mea tuku e Ātea a Rangi Educational Trust 

  • E 22 mita te roa, e 6.5 mita te whānui

  • He mea tārai e Salthouse Boatbuilders i te tau 2009

  • He mea hanga i ngā rauemi o te taiao, o te ao hou hoki

  • Kaitiaki – atu i te tau 2009 ko Ngāti Kahungunu Iwi Inc me Ātea a Rangi Educational Trust.

Hinemoana – Kaitiaki ke te moana

Ko Hinemoana te whakamutunga o ngā waka e whitu kia tāraingia mō te haerenga o Te Mana o te Moana i te tau 2009. He mea tapa te waka ki te atua māreikura o te moana.

Mai anō i tōna haerenga tuatahi, kua whakaterengia a Hinemona ki ngā tōpito katoa o te ao – atu i Vanuatu ki Sweden, tōhipa atu i te paerangi. 

Ka haere ngā tau e tiakina ana te waka e Hawaiki Rising Voyaging Trust. Ā, i te tau 2019, ka noho ko Te Toki Voyaging Trust hei kaitiaki mō Hinemoana. E tāpapa tahi ana rāua ko Haunui ki Kāwhia Moana.

Ko Hinemoana, i Waitematā, 2019.
He mea tuku mai e Te Toki Voyaging Trust

  • E 22 mita te roa, e 6.5 mita te whānui

  • He mea tārai e Salthouse Boatbuilders i te tau 2009

  • He mea hanga i ngā rauemi o te ao hou, o te taiao hoki

  • Kaitiaki – atu i te tau 2019 ko Te Toki Voyaging Trust.

Tairāwhiti – He waka tangata

Nā Salthouse Boatbuilders i tārai te waka o Tairāwhiti i Tāmaki Makaurau.

I te tau 2017 ka oti te tāraitanga, ā, i te Hakihea i taua tau ko tana mānutanga tuatahi atu i Tāmaki ki Tūranganui-a-Kiwa.

Nō Tairāwhiti Voyaging Trust te waka o Tairāwhiti otirā nō ngā uri katoa o te rohe o te Tairāwhiti. Ko tōna tino ngako e ai rā ki ngā kaitiaki ko te ‘whakatipu i ngā kaiwhakatere me ngā kaitiaki o āpōpō.’

Ko Tairāwhiti e tomo ana ki Tauranga Moana mō te Ahurei o Kōmaru Waka Hourua, 2021.
He mea tuku mai e Tairāwhiti Voyaging Trust me Nathan Pettigrew

  • E 22 mita te roa, e 6 mita te whānui 

  • He mea tārai e Salthouse Boatbuilders i te tau 2017

  • He mea hanga i ngā rauemi o te ao hou, o te taiao hoki

  • Kaitiaki – atu i te tau 2017 ko Tairāwhiti Voyaging Trust.

You might also like